మహాభారతకథ-31

 

అయిదవ ఆశ్వాసము - ధృతరాష్ట్రుడు పాండుకుమారుల కథలు

 ధృతరాష్ట్రుడు పెళ్లికి వధువు ఎంపిక

    ఉగ్రశ్రవసుడు చెప్తున్న కథల్ని శౌనకుడు మొదలైన మహర్షులు శ్రద్ధగా వింటున్నారు. ధృతరాష్ట్రుడు, పాండురాజు, విదురుడు భీష్ముడి పోషణలో పెరుగుతున్నారు. వాళ్లకి భీష్ముడు ఉపనయనం చేయించి, రాజవిద్యలన్నీ నేర్పించాడు. భీష్ముడు పరిపాలిస్తున్నప్పుడు కౌరవరాజ్యం గొప్ప కీర్తితో వెలిగిపోయింది. ఉత్తర కురుదేశాలు అన్నింటి కంటే కురుదేశం ఎక్కువ సంపదలతో తులతూగింది. బీష్ముడి ధర్మ రక్షణ వల్ల దేశ ప్రజలకి అభివృద్ధి కలిగింది.

   అవసరమైన సమయంలో వానలు కురవడం వల్ల పంటలు బాగా పండాయి. పాడి కూడా సమృద్ధిగా పెరిగింది. చెట్లన్నీ పువ్వులతోను, పండ్లతోను నిండి ఉండేవి.  ప్రజలు కూడా ధర్మం చెయ్యడం మీద మక్కువ పెంచుకుని ఒకళ్లకి ఒకళ్లు సహాయపడుతూ జీవించేవాళ్లు. రాజు మంచి మార్గంలో నడిస్తే ప్రజలు కూడా మంచి మార్గంలోనే జీవిస్తారు అన్నది అక్షరాలా జరిగింది.

   భీష్ముడి ధర్మబద్ధమైన పరిపాలనవల్ల సదాచార సంపన్నులైన బ్రాహ్మణుల ఇళ్లల్లో వేద కర్మలు, లౌకిక కర్మలు నిత్యమూ జరుగుతూ ఉండేవి. చదవడం, బోధించడం, నిత్యమూ చేసే యజ్ఞాలు, శుభకార్యాలు, ఆశీర్వచనాలు, మంగళ వాయిద్యాలు ఎప్పుడూ వినిపిస్తూ ఉండేవి. సదాచారులైన బ్రాహ్మణులు పెరుగుతూ.. ప్రజలు అభివృద్ధిలో ఎదుగుతూ... పంటలు సమృద్ధిగా పండుతూ... ధర్మబద్ధంగా పరిపాలన జరుగుతున్న రాజ్యానికి అంబిక కొడుకు ధృతరాష్ట్రుణ్ని రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశాడు భీష్ముడు.

   భీష్ముడి అస్త్రబలం, విదురుడి బుద్ధిబలం కౌరవ రాజ్య రక్షణలో ధృతరాష్ట్రుడికి ఎంతగానో సహకరించాయి.   కుమారస్వామికి ఉన్నంత శక్తి కలిగిన ధృతరాష్ట్రుడు సామంతరాజుల అండతోనూ; భీష్ముడి భుజబలం సహాయంతోనూ; శత్రురాజుల్ని సంహరించి, హస్తినాపురాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ గొప్ప కీర్తిని పొందాడు.

    భీష్ముడు ధృతరాష్ట్రుడికి పెళ్లి చెయ్యాలని అనుకున్నాడు. గొప్ప వంశంలో జన్మించిన గాంధార రాజు సుబలుడి కూతురు ‘గాంధారి’ అందమైనది, మంచి తేజస్సు, నడవడిక కలిగినదని బ్రాహ్మణులు చెప్పగా విన్నాడు. ఒకరోజు భీష్ముడు విదురుడితో  “ఒక సమయంలో కురువంశం నశిస్తుందని అనుకుంటూ ఉండగా సత్యవతీదేవి అడగడం వల్ల బ్రహ్మతో సమానుడైన వ్యాసమహర్షి ఈ వంశాన్ని నిలబెట్టాడు. కురువంశం ఇంకా వృద్ధిపొందాలన్నది నా ఆశ. గాంధార రాజు కూతురు ‘గాంధారికి’ నూరుమంది కొడుకులు, ఒక కూతురు కలిగేలా శివుడు వరమిచ్చాడట. ధృతరాష్ట్రుడి వివాహం గాంధారితో జరిపిద్దాం. గాంధార దేశపు రాజు కూడా చాలా మంచివాడని విన్నాము” అన్నాడు.

   ఇద్దరూ మాట్లాడుకుని యోగ్యులైన పెద్దల్ని ఆ సంబంధం గురించి మాట్లాడడానికి గాంధారదేశం  పంపించారు. గాంధార దేశపు రాజు సుబలుడు అందుకు అంగీకరించాడు. ధృతరాష్ట్రుడికి గాంధారిని ఇస్తానని వాగ్దానం చేశాడు.

   గాంధారి కళ్లు కలువరేకుల్లా అందంగా ఉంటాయి. ఆమె పెళ్లి పుట్టుగుడ్డి వాడితో జరుగుతోంది. గాంధారదేశ రాజు సుబలుడు గాంధారికి ధృతరాష్ట్రుడే తగిన భర్త అని అమెకి ధృతరాష్ట్రుడితో పెళ్లి నిశ్చయించాడు. సుబలుడు చండశాసనుడు. అతడి మాటకి ఎవరూ ఎదురు చెప్పలేరు. ఆ విషయం గాంధారికి కూడా తెలుసు. ధృతరాష్ట్రుడితో తన పెళ్లి ఖాయమని అర్థం చేసుకుంది. బంధువులు మాత్రం సుబలుడు గుడ్డివాడికి పిల్లనిస్తున్నాడని తెలుసుకుని  గుసగుసలాడుకుంటున్నారు.

గాంధారితో ధృతరాష్ట్రుడు వివాహము

   గాంధార దేశంలో ప్రజలు, బంధువులు “మనిషికి అవయవాలన్నింటిలో శిరస్సు ప్రధానమైంది. శిరస్సులో కళ్లే ప్రధానమైనవి. ఆ కళ్లే ధృతరాష్ట్రుడికి లేవు. అయినా మంచి గుణాలు కలవాడు కనుక ఫర్వాలేదంటూ అందమైన మన గాంధారిని ధృతరాష్ట్రుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చేస్తున్నారు” అని ఒకళ్లతో ఒకళ్లు  చెప్పుకుంటున్నారు.

   ప్రజలు మాట్లాడుకుంటున్న మాటలు, తండ్రి తీసుకున్న నిర్ణయం గాంధారికి తెలుస్తూనే ఉన్నాయి. తన తండ్రి గురించి కాబోయే భర్త గురించి వాళ్లు మాట్లాడుకునే మాటలు బాధ పెట్టాయి. అందుకని, మహా పతివ్రతలు పర పురుషుణ్ని చూడరు. తనకు కాబోయే భర్తకి కళ్లు లేవు కనుక, తను కూడా కళ్లులేనిదానిగా ఉండాలని నిశ్చయించుకుని కళ్లకి అడ్డంగా గుడ్డ కట్టుకుంది. ఆమె అలా చెయ్యడం వల్ల ఆమెకి తండ్రి మీద, భర్తమీద ఉన్న భక్తి గౌరవాలు తెలుసుకున్న బంధువులు తమ ఇష్టం వచ్చినట్టు మాట్లాడ్డం మానేశారు.

    ఆమె సోదరుడు శకుని అమితమైన సంపదలతో ఆమెని హస్తినాపురానికి తీసుకుని వచ్చాడు. హస్తినాపురంలో ధృతరాష్ట్రుడికి గాంధారితోను, అమె చెల్లెళ్లు పదిమందితోను వైభవంగా పెళ్లి జరిపించారు.  కురు వంశానికి వంశోద్ధారకులు లేరు అనే మాట ఎవరి నోటా వినబడకూడదని అనుకున్న భీష్ముడు కులం, రూపం శీలం ఉన్న వందమంది కన్యల్ని తీసుకుని వచ్చి ధృతరాష్ట్రుడికి ఇచ్చి పెళ్లి జరిపించాడు.

  ధృతరాష్ట్రుడి సోదరుడు పాండురాజు వేదాలు, శాస్త్రాలు అన్నీ నేర్చుకుని కత్తి, ఈటె, ధనుస్సు మొదలైన ఆయుధ విద్యల్లో ఆరితేరాడు. ఏనుగులు ఎక్కి స్వారీ చెయ్యడంలో గొప్ప నేర్పరి. సౌందర్యంతోను, కొత్తగా వచ్చిన యౌవనంతోను మచ్చలేని చంద్రుడు ప్రకాశిస్తున్నట్టు ప్రకాశిస్తున్నాడు. అతణ్ని చూసి అతడి వల్ల వంశానికి గొప్ప పేరు ప్రతిష్ఠలు వస్తాయని సంతోషంగా అనుకున్నాడు భీష్ముడు. పాండురాజుకి కూడా పెళ్లి చెయ్యాలని అనుకుని భీష్ముడు విదురుడితో సంప్రదించాడు.

కుంతీదేవి చరిత్ర

    యాదవ వంశ రాజు శూరుడికి మేనత్త కొడుకు కుంతిభోజుడు. అతడి మీద ఉన్న అభిమానంతో తన పెద్ద కుమార్తె పృథని కుంతిభోజుడుకి కుమార్తెగా ఇచ్చాడు. అమె కుంతిభోజుడి ఇంట్లో ఉంటూ తన తండ్రి చెప్పినట్టు అనేక మంది బ్రాహ్మణులకి, అతిథులకి ఎప్పుడూ అన్నదానం చేస్తూ ఉండేది.

   ఒక రోజు దుర్వాసుడు అనే మహర్షి అతిథిగా వచ్చి ఆమెని భోజనం పెట్టమని అడిగాడు. కుంతి మహర్షికి ఇష్టమైన పదార్ధాలతో భోజనం పెట్టింది. ఆయన సంతోషపడి కుంతికి ఒక దివ్య మంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు. “అమ్మా! నువ్వు ఈ మంత్రం చదివి ఏ దేవతల్ని ఆరాధిస్తావో ఆ దేవతలు నువ్వు కోరుకున్నట్టు ఉండేలా కొడుకుల్ని ప్రసాదిస్తారు” అని చెప్పి వెళ్లిపోయాడు.

   ఒక రోజు కుంతి దుర్వాస మహర్షి ఇచ్చిన మంత్రాన్ని పరీక్షిద్దామని అనుకుంది. మనస్సులో మంత్రాన్ని జపించి సూర్యుడికి అర్ఘ్యం ఇచ్చి “సూర్యదేవా! నాకు నీలా ఉండే కొడుకుని ప్రసాదించు” అని వేడుకుంది.   రెండు చేతులు జోడించి అడుగుతున్న కుంతిని చూసి సూర్యుడు తన వేడిని తగ్గించుకుని నిర్మలమైన చల్లటి కాంతితో కుంతి దగ్గరికి వచ్చి నిలబడ్డాడు. కుంతీదేవి కాంతివంతమైన సూర్యుడి రూపాన్ని చూసి భయంతో వణుకుతూ నిలబడింది. సూర్యుడు ఆమెతో  “భయపడకు నువ్వు కోరుకున్న వరం ఇవ్వడానికి వచ్చాను” అన్నాడు.

   కుంతి సిగ్గుతో తలవంచుకుని “సూర్యదేవా! ఒక బ్రహ్మజ్ఞాని ఈ మంత్రాన్ని నాకు ఉపదేశించాడు. దాని శక్తిని తెలుసుకోవాలని లోకాలన్నింటికీ వెలుగుని ఇచ్చేవాడివి, త్రిమూర్తుల స్వరూపం కలవాడివి (సూర్యుడు ఉదయం బ్రహ్మస్వరూపుడు, మధ్యాహ్నం శివ స్వరూపుడు, సాయంత్రం విష్ణు స్వరూపుడు), మూడు వేదాల ఆకారాన్ని ధరించినవాడివి (సూర్యుడు ఉదయం ఋగ్వేదస్వరూపుడు, మధ్యాహ్నం యజుర్వేద స్వరూపుడు, సాయంత్రం సామవేద స్వరూపుడు) అయిన నిన్ను అజ్ఞానంతో రప్పించాను.   నేను చేసిన తప్పుకి మన్నించు! స్త్రీలు అజ్ఞానంతో తప్పులు చేస్తారు. తప్పులు చేసిన స్త్రీలని అందరూ మన్నిస్తారు” అని కుంతి సూర్యుడికి నమస్కారం చేసింది.

   కుంతి మాటలు విని సూర్యుడు “నీకు దుర్వాస మహర్షి ఈ మంత్రాన్ని వరంగా ప్రసాదించాడని నాకు తెలుసు. నీ కోరిక తీరుస్తాను” అన్నాడు.

   సూర్యుడి మాటలు విని కుంతి “ సూర్యదేవా! దుర్వాసమహర్షి ఇచ్చిన మంత్రానికి ఇంత శక్తి ఉందని నాకు తెలియదు. పెళ్లికాని స్త్రీ కోరుకో కూడదని కూడా తెలియక నిన్ను అడిగాను. ఇప్పుడు నాకు గర్భం వస్తే నా తల్లితండ్రులు, బంధువులు నన్ను చూసి  అవహేళన చేస్తారు. దయతో  నన్ను క్షమించు” అంది.

   ఆమె మాటలకి సూర్యుడు “ఇప్పటికిప్పుడు నీ గర్భం నుంచి కొడుకు పుడతాడు. నీ కన్యాత్వానికి ఎటువంటి అపకారం జరుగదు” అని చెప్పి కుంతి కోరుకున్నట్టుగా ఆమెకి కొడుకుని ప్రసాదించి వెళ్లిపోయాడు. ఆ క్షణంలోనే సూర్యుడి అంశతో కుంతికి కుమారుడు కలిగాడు.

సూతగృహం చేరిన కుంతి కుమారుడు కర్ణుడు

   సహజకుండలాలతో ప్రకాశిస్తూ, అందంగా సూర్యుడే భూమి మీద ప్రకాశిస్తున్నాడేమో అనిపించేంత కాంతితో కుంతీదేవికి కర్ణుడు పుట్టాడు. తరువాత సూర్యుడు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాడు. కర్ణుణ్ని చూసిన కుంతికి ఏం చెయ్యాలో తెలియలేదు. ఇతడు తన కొడుకా! అనుకుని ఆశ్చర్యంతో చూసుకుంటూ ఉండిపోయింది.

   అసలు దుర్వాసుడు నాకు ఈ మంత్రాన్ని ఎందుకు ఉపదేశించాడో తెలియదు. మంత్ర ప్రభావాన్ని తెలుసుకోవాలని అజ్ఞానం వల్ల కలిగిన కోరికతో నేను సూర్యుణ్ని జపించాను. వెంటనే వచ్చిన సూర్యుడు పెళ్లికాని నాకు ఈ గర్భాన్ని ఇచ్చాడు. ఇప్పటికిప్పుడే ఈ పుత్రుడు నాకు ఎలా కలిగాడో తెలియదు. లోకులందరూ నా గురించి చెడుగా అనుకుంటారేమో? ఇప్పటికే ఈ విషయం ప్రజలందరికీ తెలిసిపోయి ఉంటుంది. ఈ పిల్లవాణ్ని ఎత్తుకుని తిరిగితే  బంధువులందరూ నన్ను నిందిస్తారు. బలసూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న ఈ బాలుణ్ని వదిలేసి వెడదామంటే మనస్సు అంగీకరించడం లేదు” అని రకరకాలుగా ఆలోచిస్తూ బాధతో  పసివాడి వైపు చూస్తూ కూర్చుంది కుంతి.

   అమూల్యమైన రత్నాలతోను, బంగారంతోను నిండిన సూర్యుడు పంపించిన ఒక పెట్టె కుంతీ దేవి దగ్గరకి వచ్చింది. కుంతీదేవి తన కొడుకుని ఆ పెట్టెలో పెట్టి నదీప్రవాహంలో వదిలిపెట్టేసి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయింది.   ప్రవాహంలో కొట్టుకు పోతున్న ఆ రత్నాల పెట్టె ఒక సూతుడికి దొరికింది. దాన్ని ఇంటికి తీసుకుని వచ్చి తెరిచి చూశాడు. అందులో ఒక అందమైన పసివాడు కనిపించాడు. ఆనందంతో ఆ బాలుణ్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని వెళ్లి తన భార్య రాధకి ఇచ్చాడు.

   ఆమె సంతోషంగా ఆ బాలుణ్ని ఎత్తుకుని ముద్దాడి పెంచుకుంటోంది. బంగారంతోను, రత్నాలతోను వచ్చిన ఆ బాలుడికి ‘వసుషేణుడు’ అని పేరు పెట్టాడు. సూర్యుడి వల్ల కుంతికి పుట్టిన కర్ణుడు రాధ కొడుకుగా పిలవబడుతూ సూతుడి ఇంట్లో వసుషేణుడు అనే పేరుతో పెరుగుతున్నాడు.

మహాభారతకథ-౩౦

 కురువంశాన్ని నిలబెట్టిన వ్యాసుడు

   భీష్ముడు సత్యవతికి ఎన్నో ధర్మబద్ధమైన విషయాలు వివరించి చెప్పాడు. మనో నిగ్రహం కలవాడు, లోకపావనుడు, ధర్మపరుడైన బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుణ్ని అతణ్ని ప్రార్థిస్తే అతడు విచిత్రవీర్యుడి భార్యలకి సంతానం అనుగ్రహిస్తాడు అని సలహా చెప్పాడు.

   అతడు చెప్పిన ధర్మసూక్ష్మాలు విని సత్యవతి సంతోషపడింది. పూర్వం తను కన్యగా ఉన్నప్పుడు పరాశర మహర్షి తనను కోరడం.. ఆ మహర్షి వరం వల్ల యమునా నదీ ద్వీపంలో కన్యగా ఉన్న తనకు వ్యాసుడు కుమారుడుగా పుట్టడం.. తనకు ఎప్పుడైనా అవసరమైతే తలుచుకుంటే వస్తానని చెప్పడం.. అతడు అప్పుడే తపస్సు చేసుకోడానికి వెళ్లి పోవడం అన్ని విషయాలు భీష్ముడికి వివరంగా చెప్పింది. కృష్ణద్వైపాయనుడు తన తపస్సు వల్ల అగ్నిహోత్రంలా ప్రకాశిస్తుంటాడు. అన్ని ధర్మాలు తెలిసినవాడు, ఎప్పుడూ సత్యమే పలికేవాడు. అతడు మన వంశానికి పుత్రుల్ని ప్రసాదిస్తాడు అని కూడా చెప్పింది.

    ఆ మహర్షి గొప్పతనాన్ని విని భీష్ముడు వ్యాసమహర్షి ఉన్న దిక్కు వైపు తిరిగి నమస్కారం చేసి “పూర్వం లోకాల్ని సృష్టించిన మొదటి బ్రహ్మదేవుడికి ఉన్నంత సామర్థ్యం కలిగిన వేదవ్యాసుడే ఈ కురువంశాన్ని నిలబెట్టాలి. ఇది ఇక్కడున్నవాళ్లందరికీ అంగీకారమే!” అన్నాడు.

    సత్యవతి కురువంశాన్ని ఉద్ధరించడానికి వేదవ్యాసుణ్ని మనసులో తలుచుకుంది. పవిత్రమైన నల్లటి కొండ శిఖరం మీద నిజమైన బంగారు తీగల పోగుల్లా గోరోజినం రంగుతో ఉన్న జడలతో ప్రకాశిస్తూ మృదువైన మాటలతో ఇంద్రనీలమణిలా ప్రకాశిస్తూ తల్లి ముందర నిలబడ్డాడు. చాలాకాలం తరువాత వచ్చిన మొదటి కొడుకుని చూసి సత్యవతి అమితమైన ఆనందంతో కౌగలించుకుని కన్నీటి ధారలతో అభిషేకించింది. తల్లి కన్నీళ్లు తుడిచి నమస్కారం చేశాడు వ్యాసమహర్షి. నియమాన్ని అనుసరించి భీష్ముడు వ్యాసమహర్షిని పూజించాడు. విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న మహర్షిని క్షేమసమాచారాలు అడిగింది సత్యవతి.

   తరువాత “నాయనా! ఆజ్ఞాపించే అధికారం తండ్రికి ఉన్నట్టే తల్లికి కూడా ఉంటుంది. కనుక, నీకు పని చెప్పి చెయ్యమని అడిగే అర్హత నాకు ఉంది. అంతులేని ఈ రాజ్య సంపదకి అర్హుడైనవాడు, వంశాన్ని వృద్ధి చెయ్యగల ఉత్తమమైన ప్రవర్తన కలవాడు, పాపమే లేనివాడు అయిన ఇతడు భీష్ముడు.  తన తండ్రి సంతోషం కోసం మొత్తం సామ్రజ్యాన్ని త్యాగం చేసి బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని జీవిత కాలం ఆచరిస్తానని ఘోర ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.

   ఈ వంశం ఇంతటితో ఆగిపోవడం అన్ని కాలాలు తెలుసుకోగలిగిన నీకు తెలియనిది కాదు. నీ తమ్ముడిగా చెప్పబడిన విచిత్రవీర్యుడి భార్యలకి కుమారుల్ని అనుగ్రహించు. ఈ వంశం ఎప్పుడూ అంతులేని సంతానంతో తులతూగుతూ ఉండేలా అనుగ్రహించు”. నీ వల్ల భరత వంశం చెదిరి పోకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది. నాకు, భీష్ముడికి సంతోషంగా ఉంటుంది” అంది.

  ఆమె మాటలు విని వ్యాసుడు “తల్లీ! నువ్వు చెప్పినట్టే చేస్తాను. ఈ ధర్మం పురాణాల్లోను, వేదాల్లోను, ప్రజా జీవితంలోను వినబడుతూనే ఉంది. కాశీరాజు పుత్రికలకి ధర్మ నియమం ప్రకారం కుమారులు కలిగేలా చేస్తాను. నేను చెప్పిన  ఈ వ్రతాన్ని ఒక సంవత్సరం పవిత్రమైన మనస్సుతో ఆచరిస్తే ఉత్తమమైన సంతానం కలుగుతుంది” అని చెప్పాడు.

   వ్యాసమహర్షి చెప్పినది విని సత్యవతి  “రాజ్యంలో రాజు లేకపోతే రాజ్య ప్రజల్లో ధర్మాలేవీ మిగలవు. దేవతలు, ఋషిశ్రేష్ఠులు రాజ్యాన్ని వదిలి వెళ్లిపోతారు. క్రమంగా వానలు కురవడం ఆగిపోతుంది. వస్తువుల విలువలు కూడా పడిపోతాయి. కనుక అలస్యం చెయ్యకుండా వెంటనే రాజ్యం నిలబడేట్టు చెయ్యి.  నీ అనుగ్రహం వల్ల కలిగిన కుమారులు పెరిగి రాజ్యం చెయ్యగల నేర్పు వచ్చే వరకు భీష్ముడే తన సామర్థ్యంతో రాజ్యకార్య భారాన్ని నిర్వహిస్తాడు” అని చెప్పింది.

   సత్యవతి అంబిక దగ్గరికి వెళ్లి “న్యాయమైన పద్ధతిలో రాజ్యభారాన్ని మొయ్యగల సమర్థుడైన కుమారుణ్ని పొందు. ధర్మాలన్నింటిలోకి వంశాన్ని నిలబెట్టడం ఉత్తమమైన ధర్మం” అని కోడలు అంగీకరించేలా నచ్చచెప్పింది. తరువాత బ్రాహ్మణులకి, దేవతలకి, మహర్షులకి తృప్తిగా విందు భోజనం పెట్టింది.

ధృతరాష్ట్రుడు, పాండురాజు, విదురుల పుట్టుక

   అతి సుకుమారమైన శరీరం కలిగిన అంబిక తనకు ఎప్పుడు కొడుకు పుడతాడో అని ఎదురు చూస్తోంది. అదే సమయంలో వ్యాసుడు అంబిక దగ్గరికి వచ్చాడు.  గోరోజనం రంగులో ఉన్న మహర్షి గడ్డాన్ని, జడల్నీ, కళ్లనీ, సన్నగా నల్లగా పొడుగ్గా ఉన్న శరీరాన్ని చూసి అంబిక భయంతో కళ్లు మూసుకుంది. వ్యాసుడు ఆమెకి కొడుకు కలిగేట్టు అనుగ్రహించాడు. దేహబలం, పరాక్రమం కలిగిన కొడుకు పుడతాడు కాని, తల్లి పొరపాటు వల్ల అతడు గ్రుడ్డివాడుగా పుడతాడని చెప్పాడు.

   ఆ మాటలు విని సత్యవతి చాలా బాధపడింది. వ్యాసుణ్ని బతిమాలి అంబాలికకి కూడా పుత్ర సంతానాన్ని అనుగ్రహించమని వేడుకుంది. అంబాలిక కూడా మహర్షిని చూడగానే తెల్లబోయి అతడి వైపు చూస్తూ ఉండిపోయింది. వ్యాసుడు అమెకు కూడా కొడుకుని ప్రసాదించాడు. అంబాలికకి గొప్ప దేహబలం, పౌరుషం, మంచి గుణలు కలవాడు, వంశాన్ని నిలిపే కుమారుడు కలుగుతాడని చెప్పాడు. తల్లి పొరపాటు వల్ల పాండు వర్ణం కలిగిన దేహంతో ఉంటాడని చెప్పాడు. 

   అంబికకి పదివేల ఏనుగుల బలంతో సమానమైన బలం కలవాడు, బుద్ధితో గ్రహించ గలిగినవాడు కురువంశంలో గొప్పవాడుగా జన్మించాడు. అంబాలికకి కూడా సముద్రంలో ఉండే రత్నాలవంటి గుణాలు కలిగినవాడు, తెల్లటి రంగుతో ప్రకాశించే శరీరం కలవాడు, కురువంశాన్ని స్థిరంగా నిలబెట్టడానికి, అన్ని ధర్మాలు తెలిసినవాడు, ‘పాండురాజు’ జన్మించాడు.

   ధృతరాష్ట్రుడికి, పాండురాజుకి జాతకర్మ మొదలైన సంస్కారాలు చేయించాడు భీష్ముడు. సత్యవతి అంబికకి పుట్టిన ధృతరాష్ట్రుడు పుట్టు గుడ్డివాడుగా ఉండడం చూసి బాధపడుతూ మళ్లీ వ్యాసుణ్ని తలుచుకుంది సత్యవతి. వ్యాసుడు వచ్చి పిలిచిన కారణం అడిగాడు. రూపవంతుడైన మరొక కుమారుణ్ని అంబికకి ప్రసాదించమని అడిగింది. నిగ్రహం కలిగిన మనస్సుతో ఉంటే మంచి కుమారుడు కలుగుతాడని చెప్పాడు వ్యాసుడు. సత్యవతి అంబికని పిలిచి చెప్పింది. ఆమె మహర్షి యొక్క స్వరూపాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుని తన దాసిని బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించి తన బదులు పంపించింది. అంబిక పంపంచిన దాసికి పుత్రుణ్ని ప్రసాదించాడు వ్యాసుడు.

   ఆమెకు పుట్టిన వాడి పేరు విదురుడు. ఎక్కువ కోప స్వభావం కలిగిన మాండవ్య మహర్షి ఒకసారి యముణ్ని శపించాడు. ఆ కారణం వల్ల యముడు భూలోకంలో జన్మించవలసి వచ్చింది.  యముడు వేదవ్యాసుడి వల్ల గొప్ప బలపరాక్రమవంతుడు, ధర్మశాస్త్రపండితుడుగా ‘విదురుడు’ అనే పేరుతో అంబిక దగ్గర పనిచేసే దాసికి జన్మించాడు.

మాండవ్యమహర్షి వృత్తాంతము

   వైశంపాయనుడు చెప్పినదాన్ని విని జనమేజయుడు “మహర్షీ! అన్ని జీవరాసులు చేసుకునే పుణ్యపాపాల ఫలితాల్ని తెలుసుకుని వాటికి తగినట్టు ధర్మాన్ని నడిపే యమధర్మరాజుకి మాండవ్య మహర్షి ఎందుకు శాపం ఇచ్చాడు. అది కూడా శూద్ర వనితకు పుట్టే పరిస్థితి ఎందుకు కలిగింది?” అని అడిగాడు.

   జనమేజయుడి సందేహాన్ని తీరుస్తూ వైశంపాయన మహర్షి “జనమేజయమహారాజా! పూర్వం మాండవ్యుడు అనే పేరు గల మహర్షి ఒంటరిగా భూమండలంలో ఉన్న పుణ్యతీర్థాలన్నీ తిరుగుతున్నాడు.  చివరికి పట్టణానికి దగ్గరలో ఉండేలా అడవిలో ఒక ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకున్నాడు. ఆశ్రమ ద్వారంలో ఉన్న ఒక పెద్ద చెట్టు కింద చేతులు పైకి ఎత్తి మౌనవ్రతంతో తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు.

   అదే సమయంలో కొంతమంది దొంగలు రాజుగారి ధనాన్ని దొంగిలించారు. వాళ్లని తరుముకుంటూ తలారులు వెంటపడ్డారు. దొంగలు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి మాండవ్యుడి ఆశ్రమంలో దాక్కున్నారు.   తలారులు మహర్షి దగ్గరికి వచ్చి “రాజు ధనం దొంగిలించి వచ్చిన దొంగలు ఇటువైపే వచ్చారు. వాళ్లు ఎక్కడ ఉన్నారో చెప్పు” అని అడిగారు.

   మౌనవ్రతంలో ఉన్న మహర్షి తలారులకి సమాధానం ఇవ్వలేదు. తలారులు ఆశ్రమం మొత్తం వెతికి దొంగల్ని పట్టుకున్నారు. దొంగే ముని వేషంలో ఉన్నాడని అనుకుని దొంగలతో పాటు మహర్షిని కూడా తాళ్లతో కట్టి రాజుగారికి అప్పగించారు. రాజు దొంగల్ని చంపించి మహర్షిని ముని వేషంలో ఉన్న దొంగ అనుకుని నగరానికి బయట ఉన్న ఇసుప శూలానికి కొరత (మహర్షి కంఠంలో ఇనుప శూలం గుచ్చారు) వేయించాడు. మహర్షుల్లో గొప్పవాడైన మాండవ్యుడు ఆహారం, నీళ్లు లేకపోయినా, శూలం గుచ్చడం వల్ల బాధ కలిగినా మౌనంగా తపస్సు చేసుకుంటూనే ఉన్నాడు.

   మహర్షి చేస్తున్న గొప్ప తపస్సుకి ఆశ్చరపడి, బాధపడి మిగిలిన మహర్షులు పక్షుల రూపంలో వచ్చి రాత్రి వేళ మాండవ్యుడికి సేద తీరుస్తున్నారు. ఒకరోజు మాండవ్యమహర్షి “మహర్షీ! ఇంత గొప్ప తపస్సంపన్నులైన మీకు ఇటువంటి శిక్ష వేసినవాళ్లు ఎవరు?” అని అడిగారు.

   మాండవ్యుడు “పూజ్యులారా! మీ ప్రశ్నకి సమాధానం మీకు తెలిసి కూడా నన్నెందుకు అడుగుతున్నారు? మనిషి తన పూర్వ పుణ్యపాప కర్మల ఫలితంగానే సుఖ దు:ఖాలు అనుభవిస్తాడు. కనుక, మనిషి తన కర్మఫలాలకి తనే కర్త అవుతాడు కాని, ఇతరులు ఎవరూ కారణం అవరు కదా!” అన్నాడు.

   నగరాన్ని రక్షించే భటులు మాండవ్యుడి మాటలు విన్నారు. ఆ విషయాన్ని రాజుకి చెప్పారు. అది విన్న రాజు వెంటనే బయలుదేరి మాండవ్యమహర్షి దగ్గరికి వచ్చాడు. శూలానికి గుచ్చబడి ఉన్న మహర్షికి  నమస్కారం చేసి తను చేసిన తప్పుకి క్షమించమని అడిగాడు. మహర్షిని శూలం నుంచి తియ్యాలని ప్రయత్నించాడు. దాని మొదలు భాగాన్ని నెమ్మదిగా నరికి బయటకి తీశారు. శూలంలో కొంత భాగం మహర్షి కంఠ భాగంలోనే ఉండిపోయింది. అప్పటి నుంచి మాండవ్యుడు ‘ఆణి మాండవ్యుడు’ అని పిలవబడ్డాడు.

   గొప్ప తపస్సంపన్నుడైన మాండవ్యుడు లోకాలన్నీ దాటుకుంటూ యముడి నగరానికి వెళ్లి యముణ్ని కలిసి “యమధర్మరాజా! ఇటువంటి భయంకరమైన శిక్షని అనుభవించడానికి నేను చేసిన తప్పు ఏమిటి?    నేను బ్రాహ్మణుణ్ని కదా...నాకు వెయ్య కూడని శిక్ష వేసి ఇంత బాధ పెట్టడం న్యాయంగా ఉందా?” అని అడిగాడు.

   మాండవ్యుడి మాటలకి యముడు “నువ్వు చిన్నతనంలో తూనీగల్ని ఎగరనీయకుండా పట్టుకుని ముళ్లకి గుచ్చావు. దాని ఫలితాన్నే ఇప్పుడు అనుభవించావు. హింస చేసినప్పుడు దాని ఫలితాన్ని అనుభవించాలి కదా?” అన్నాడు.

   యమధర్మరాజు మాటలు విని మాండవ్యుడికి కోపం వచ్చింది. “పుట్టినదగ్గర్నుంచీ పధ్నాలుగు సంవత్సరాలు దాటేవరకు పురుషుడు బాలుడు అనే పిలవబడతాడు. అతడు చేసిన పనికి పాపాన్ని అనుభవించడు. ఇతరులు అతడికి కీడు చేస్తే వాళ్లే పాపాన్ని పొందుతారు. ఇది నేను ఇప్పుడు చెప్తున్నాను. ఇంక ఎప్పటికీ ఇదే విధంగా జరగాలి. నేను చేసిన చిన్న తప్పుకి నన్ను బ్రాహ్మణుడు అని కూడా చూడకుండా నాకు వెయ్యకూడని  కఠినమైన శిక్షని వేశావు. కనుక, నువ్వు మానవ లోకంలో శూద్ర వనితకి జన్మిస్తావు” అని శపించాడు. అందువల్ల యమధర్మరాజు దాసికి విదురుడుగా పుట్టాడు. అని సత్యవ్రతుడు, పుణ్యప్రదుడు అయిన వైశంపాయనమహర్షి మాండవ్యమహర్షి కథని మంచి ప్రవర్తన కలిగిన జనమేజయ మహారాజుకి ప్రేమగా వివరించాడు.

ఆదిపర్వంలోని నాలుగవ ఆశ్వాసం సమాప్తం