మహాభారతకథ-28

 

                                                                               భీష్ముడి ప్రతిజ్ఞ

    ఒకరోజు శంతనుడు వేటకోసం యమునానదీ తీరంలో తిరుగుతున్నాడు. అతడికి నది మీద పడవ నడుపుకుంటూ ఉన్న ఒక అందమైన కన్య కనిపించింది. ఆమె దగ్గరికి వెళ్లి “ఎవరు నువ్వు? ఇలా ఒంటరిగా ఉండి పడవ ఎందుకు నడుపుకుంటున్నావు?” అని అడిగాడు.

   శంతనుడి మాటలకి అమె “నేను దాశరాజు కుమార్తెని. నా పేరు సత్యవతి. ఈ పని చెయ్యమని నాకు నా తండ్రి చెప్పాడు కనుక చేస్తున్నాను” అంది.

   రాజు అమె వివరాలు తెలుసుకుని దాశరాజు దగ్గరికి వెళ్లి ఆమెని తనకిచ్చి వివాహం చెయ్యమని అడిగాడు. దాశరాజు శంతనుడితో  “మహారాజా! నీ తరువాత నీ రాజ్యాన్ని ఈమెకి పుట్టిన కొడుకుకి అప్పగించాలి!” అన్నాడు.

   దాశరాజు మాటలు విని శంతనుడు ఇంతకు ముందే తనకు గంగ యందు కలిగిన  కొడుకు గాంగేయుణ్ని తలుచుకుని అది తప్ప వేరే ఏదయినా అడగమన్నాడు. కాని, దాశరాజు తనకు ఇంకేదీ వద్దన్నాడు.  శంతనుడు తిరిగి తన రాజ్యానికి వెళ్లిపోయాడు. సత్యవతినే తలుచుకుంటూ రాజకార్యాలన్నీ వదిలేశాడు. ఎప్పుడూ విచారంగా ఉంటున్నాడు. గాంగేయుడు తండ్రిని చూసి “మహారాజా! నీ రాజ్యంలో నీకు సమస్యలు తెచ్చిపెట్టే శత్రువులు లేరు. సామంత రాజులందరూ నువ్వు చెప్పినట్టే వింటున్నారు. ప్రజలు కూడా సుఖసంతోషాలతో జీవిస్తున్నారు. నువ్వు విచారంగా ఉండడానికి కారణం ఏమిటి?” అని అడిగాడు.

   శంతనుడు చాలాసేపు ఆలోచించి కొడుకుతో “నాయనా! ఒకే కొడుకు ఉన్నవాడు, అసలు సంతానమే లేనివాడు సమానమే అని ధర్మశాస్త్రాల్లో చెప్పబడింది.  నీకు తోడుగా ఇంకా కొంతమంది కొడుకులు ఉంటే బాగుంటుందని అలోచిస్తున్నాను. ఉత్తమ శాస్త్ర నిర్ణయాలలో అగ్నిహోత్రాన్ని, సంతనాన్ని, వేదాల్ని తమ ఇళ్లల్లో లేకుండా చేసుకోకూడదని ఉత్తమ ధర్మ శాస్త్రాల్లో జ్ఞానులైన మహర్షులు చెప్తున్నారు. నువ్వు అస్త్రశస్త్రవిద్యల్లో పండితుడివి. యుద్ధాల్లో దయదాక్షిణ్యాలు లేని కఠినాత్ముడివి. శత్రువుల్ని సంహరించడంలో వెనుకముందులు ఆలోచించని సాహసికుడివి.  కనుక, నువ్వు ఎక్కువ కాలం బ్రతుకుతావని మనస్సులో నమ్మకం కుదరట్లేదు. అందుకే నేను ఇంకా కొంతమంది కొడుకుల్ని పొందాలని అనుకుంటున్నాను” అన్నాడు.

   అది విని గాంగేయుడు పెద్దలు, మంత్రులు, పురోహితులు, మిత్రులు మొదలైన వాళ్లతో ఈ విషయం గురించి ఆలోచించాడు. రాజు మనస్సులో యోజనగంధి గురించి ఆలోచిస్తున్నాడని తెలుసుకున్నాడు. సామంతరాజుల్ని అనేక మందిని తీసుకుని దాశరాజు దగ్గరికి వెళ్లాడు. మా రాజుకి సత్యవతిని రాణిగా చెయ్యమని అడిగాడు.

   దాశరాజు దేవవ్రతుణ్ని గౌరవించి కూర్చోబెట్టాడు. తరువాత “నాయనా! నువ్వు ధర్మస్వభావం కలవాడివి. ఉచితానుచితాలు తెలిసినవాడివి. అన్ని పనులు నిర్వహించ కలవాడివి. తండ్రి కోసం కన్యని అడగడానికి వచ్చావు. నేను ధన్యుణ్నయ్యాను.  సత్యవతి నా కుమార్తె కాదు. రాజర్షి ఉపరచరవసువు కుమార్తె. ఆమెని శంతనుడికి తప్ప ఇతరులెవరికీ ఇచ్చి పెళ్లిచెయ్యద్దని నాకు చెప్పాడు. ఇంతకు ముందు అసిత వంశానికి చెందిన దేవలుడు అడిగినప్పుడు ఇవ్వనని చెప్పాను. ఇప్పుడు శంతనుడికి సత్యవతిని ఇచ్చి పెళ్లి చెయ్యమని అడుగుతున్నావు. అందుకు నాకు ఎటువంటి అభ్యంతరమూ లేదు. కాని, శంతనుడికి సత్యవతిని ఇచ్చి పెళ్లి చేస్తే అమెకి పుట్టే సంతానానికి సవతి సంతానంగానే గుర్తింపు ఉంటుంది. అది నీ వల్లే ఏర్పడుతుంది. నీకు కోపం వస్తే నీ ఎదుట త్రిమూర్తులు కూడా నిలబడలేరు. నువ్వు అంత పరాక్రమశాలివి.  కనుక, ఎలా చేస్తే బాగుంటుందో నువ్వే ఆలోచించి చెప్పు” అన్నాడు.

   అది విని దేవవ్రతుడు “ ఇక్కడ ఉన్న గొప్ప పేరు గల రాజులందరూ వినండి. నేను తండ్రిగారి కోసం గొప్ప ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను. సత్యవతీ శంతనులకి పుట్టిన కొడుకే రాజ్యం చెయ్యడానికి అర్హుడౌతాడు. అతడే మాకందరికీ రాజవుతాడు. అతడే గొప్ప దైవబలంతో కౌరవ వంశాన్ని నిలుపుతాడు” అని గట్టిగా చెప్పాడు.

   అక్కడ ఉన్న వాళ్లందరూ నిశ్ఛేష్టులయ్యారు. అది విన్న దాశరాజు “గాంగేయా! నువ్వు అన్ని ధర్మాలు తెలిసినవాడివి కనుక ఇలా మాట్లాడుతున్నావు. రాబోయే కాలంలో నీ కొడుకులు నీలాగే ఉంటారని అనుకోలేము కదా. నువ్వు చేస్తునట్టు వాళ్లు చేస్తారా?” సందేహంగా అడిగాడు.

   అది విన్న గాంగేయుడు “నేను కఠినమైన బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నాను” అని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.    సత్యవతిని శంతనుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చేస్తే గాంగేయుడు అడ్డుగా ఉంటాడు. అతడి సంతానం వల్ల కూడా ఇబ్బందులు ఉంటాయి. చిన్నరాణి అయిన సత్యవతి కొడుకులకే రాజ్యం దక్కాలి అని దాశరాజు అనుకున్నాడు. అందుకోసమే గాంగేయుడు సత్యవతిని తన తండ్రి శంతనుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చేస్తే తనకు వారసత్వంగా వచ్చే రాజ్యాన్ని వదిలి పెట్టడము, బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని స్వీకరించడము అనే ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. దేవవ్రతుడి సత్యనిష్ఠకి, తండ్రి ఇష్టాన్ని గ్రహించి తెలివిగా సమస్యని పరిష్కరించినందుకు మెచ్చుకుని దేవతలు, ఋషులు అతడి మీద పూలవాన కురిపించి ‘భీష్ముడు’ అని ప్రశంసించారు.

   దాశరాజు సత్యవతిని శంతనుడికి అప్పగించాడు. సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న భీష్ముణ్ని భూప్రజలందరు జయజయధ్వానాలతో కీర్తిస్తున్నారు. భీష్ముడు తన తండ్రి పొందే ఆనందాన్ని మనస్సులోనే తల్చుకుంటూ సంతోషపడుతున్నాడు. విశాలమైన కీర్తిని పొందిన శంతనుడి కొడుకు భీష్ముడు, దాశరాజు కూతురు సత్యవతిని తన తండ్రికి ఇచ్చి పెళ్లి జరిపించాలని హస్తినాపురానికి తీసుకుని వెళ్లాడు.

చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడు

   భీష్ముడు సత్యవతిని తీసుకుని హస్తినాపురానికి చేరుకున్నాడు. శంతనుడు సత్యవతిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. మానవులు ఎవరూ చెయ్యలేని ప్రతిజ్ఞ చేసిన భీష్ముడి సత్యనిష్ఠకి సంతోషించి ఎప్పుడు కోరుకుంటే అప్పుడే మరణించ కలిగే శక్తిని భీష్ముడికి వరంగా ఇచ్చాడు.

   శంతనుడికి సత్యవతి యందు చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడు అనే పేరుగల ఇద్దరు కొడుకులు పుట్టారు. వాళ్ల చిన్నతనంలోనే శంతనుడు మరణించాడు.  భీష్ముడు తండ్రికి చెయ్యవలసిన కర్మలు జరిపించి పెద్దకొడుకు చిత్రాంగదుడికి రాజ్యపట్టాభిషేకం జరిపించాడు. చిత్రాంగదుడు అహంకారంతో మానవులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు ఎవరినీ లెక్కచేసేవాడు కాదు. అతడి ప్రవర్తనకి విసిగిపోయిన చిత్రాంగదుడు అనే పేరు గల గంధర్వుడు కౌరవ రాజు చిత్రాంగదుణ్ని తనతో ద్వంద్వ యుద్ధానికి పిలిచాడు. మానవుల నాయకుడు, గంధర్వుల నాయకుడు ఇద్దరు చిత్రాంగదులకీ హిరణ్వతీ నదీతీరంలో ద్వంద్వ యుద్ధం జరిగింది. ఇద్దరూ ఒకళ్లతో ఒకళ్లు తీసిపోకుండా యుద్ధం చేశారు.

   జరుగుతున్నది ద్వంద్వ యుద్ధం కనుక భీష్ముడు కలగ చేసుకునేందుకు వీలు కలగలేదు. మాయా యుద్ధం తెలిసిన గంధర్వుడు చిత్రాంగదుడు కౌరవ రాజు చిత్రాంగదుణ్ని చంపేశాడు. తరువాత భీష్ముడు విచిత్రవీర్యుణ్ని కౌరవ రాజ్యానికి రాజుగా పట్టాభిషేకం జరిపించాడు. వసురాజుకి ఉన్న గుణగణాలు కలిగిన విచిత్రవీర్యుడు భీష్ముడు చెప్పినట్టు రాజ్యపాలన చేసి గొప్ప కీర్తి గడించాడు. యువకుడైన విచిత్రవీర్యుడికి పెళ్లి చెయ్యాలని అనుకున్నాడు భీష్ముడు. కన్యని వెతకడం కోసం గూఢచారుల్ని నియమించాడు.  కాశీరాజు కూతుళ్లకి స్వయంవరం జరగబోతోందని విని భీష్ముడు ధనుస్సుని తీసుకుని రథమెక్కి కాశీనగరానికి వెళ్లాడు.  స్వయంవరం కోసం అక్కడికి వచ్చిన రాజులందరు చూస్తుండగా రాజకుమార్తెల్ని తీసుకుని రథమెక్కి వెళ్లిపోయాడు.

   వెడుతూ వెడుతూ అక్కడున్న రాజులకి వినబడేలా “ఈ కన్యల్ని తీసుకుని వెళ్లి నా తమ్ముడు విచిత్రవీర్యుడికి ఇచ్చి వివాహం జరిపిస్తాను. మీలో ఎవరేనా  నాకు అడ్డు తగలాలి అనుకుంటే వచ్చి నాతో యుద్ధం చెయ్యచ్చు” అన్నాడు.

   కాశీరాజు వైపు చూసి “ఎనిమిది రకాల పెళ్లిళ్లలో క్ష్త్రత్రియులకి గాంధర్వం, రాక్షసం అనేవి రెండూ చెప్పుకోతగ్గవి. స్వయంవరంలో యుద్ధం చేసి జయించి  పెళ్లిచేసుకోడం అంతకంటే విశేషమైంది. కనుక, ఇక్కడున్న రాజులందర్నీ జయించి నేను ఈ కన్యల్ని తీసుకుని వెళ్లడం ధర్మమే” అని చెప్పి భీష్ముడు హస్తినాపురం వైపు బయలుదేరాడు.

   అన్ని దేశాలకి అధిపతులైన రాజులు అందరూ ఏకమై ఏనుగులు, అశ్వాలు, కాలిబలాలు ఉన్న మొత్తం సైన్యాన్ని తీసుకుని భీష్ముడి మీద యుద్ధానికి వెళ్లారు. అందరూ ఒకచోట చేరుకుని ఒకళ్ల నొకళ్లు ప్రోత్సహించుకుంటూ, జబ్బలు చరుచుకుంటున్నారు. సముద్రపు హోరుతో సమానంగా శబ్దం చేస్తూ అమితమైన కోపంతో ఆకాశమంతా కప్పేస్తూ రాజులందరూ ఏకమై భీష్ముడి మీదకి బాణాలు విసిరారు.  కాని, భీష్ముడి పరాక్రమం ముందు వాళ్ల ప్రయాస విఫలమైంది. అపర పరశురాముడిలా విజృంభించి రాజులందర్నీ తన శౌర్యంతో ఓడించాడు భీష్ముడు. రాజులందరూ వెనక్కి తిరిగి వెళ్లిపోయారు.

సాల్వుడు భీష్ముల యుద్ధము

   కాశీరాజు కుమార్తెల్ని తీసుకుని వెళ్లిపోతున్న భీష్ముణ్ని ఎదిరించి ఓడిపోయి రాజులందరూ వెనక్కి వెళ్లిపోయారు. కాని సాల్వుడు ఒక్కడూ ఆగిపోయి ఎదిరించాడు. పూరువంశానికి గొప్పవాడైన భీష్ముణ్ని చూసి “ఈ రాజుల్ని జయించడం అంత గొప్ప కాదు. తిరిగి వెళ్లిపోకుండా నిలబడి నా ఒక్కడితో యుద్ధం చెయ్యి” అన్నాడు.

   అతడి మాటలకి భీష్ముడు తన రథాన్ని వెనక్కి తిప్పి ప్రళయ కాలంలో యముడిలా భయంకరమైన ఆకారంతో నిలబడ్డాడు. మిగిలిన రాజులందరూ భీష్ముణ్ని, అతడి సైన్యాన్ని వెనక్కి మళ్లించిన సాల్వుడి ధైర్యాన్ని ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ అతడి పరాక్రమాన్ని పొగుడుతూ నిలబడ్డారు.

   సాల్వుడు ధైర్యంతో భీష్ముడి మీద వరుసగా వందలు, వేలు, లక్షల సంఖ్యలో బాణాలు వదిలాడు.   భరతకులంలో గొప్పవాడైన భీష్ముడు సాల్వుడు వేసిన బాణాల్ని మధ్యలోనే తుంచేశాడు. అతడి కంటే వేగంగా బాణాలు వేసి సాల్వుడి రథాన్ని, రథసారథిని, గుర్రాల్ని నేల మీద పడేటట్లు చేశాడు. సాల్వుడికి తనకు విజయం కలుగుతుందన్న ఆశ పోయింది. వెనక్కి తిరిగి వెళ్లి పోయాడు. భీష్ముడు సాల్వరాజుకి అతడి సైన్యానికి బాధ కలిగించకుండా వదిలేశాడు. స్వయంవరానికి వచ్చిన రాజులందర్నీ జయించి కాశీరాజు కుమార్తెలు అంబ, అంబిక, అంబాలికల్ని తీసుకుని హస్తినాపురానికి వచ్చాడు.

   విచిత్రవీర్యుడికి ఆ ముగ్గురితో పెళ్లి చెయ్యాలని అనుకున్నాడు. వాళ్లల్లో పెద్దదైన అంబ భీష్ముడితో “నా పెళ్లి ఇంతకు ముందే సాల్వరాజుతో చెయ్యాలని నా తండ్రి నిర్ణయించుకున్నాడు. అందుకు మేమిద్దరం కూడా ఇష్టపడ్డాము. సాల్వరాజుని ఓడించి నన్ను తీసుకుని వచ్చావు. ఇప్పుడు ఏది ధర్మమో నిర్ణయించుకుని చెయ్యి” అని చెప్పింది.

 

మహాభారతకథ-27

 

                                                                    వసువుల వృత్తాంతము

    వసువులు ఒక్కొక్కళ్లే గంగకి కొడుకులుగా పుడుతున్నారు. గంగ వాళ్లని పుట్టీ పుట్టగానే తీసుకుని వెళ్లి గంగానదిలో పారేసి వస్తోంది.  శంతనుడు కొడుకుల్ని అంత దయ లేకుండా గంగలో ఎందుకు విసిరేస్తున్నావు అని భార్యని అడగలేక బాధపడేవాడు. అలా అడిగితే ఆమె వెళ్లిపోతుందని భయపడేవాడు.  అంతవరకు ఏడుగురు కొడుకుల్ని నదిలో పడేసింది. తరువాత ఎనిమిదో కొడుకు కలిగాడు. శంతనుడికి ఆ కొడుకు మీద మమకారం కలిగింది. అతణ్ని కూడా గంగలో వేసేస్తున్న భార్యని చూసి “అపురూపమైన కొడుకుల్ని పొంది రాక్షస స్వభావంతో అందర్నీ గంగలో పడేశావు. బాలసూర్యుడిలా వెలిగి పోతున్న ఈ కొడుకుని గంగలో పడెయ్యడానికి నేను అంగీకరించను” అన్నాడు.

   తను చేస్తున్న పనికి అడ్డగించిన శంతనమహారాజుని చూసి “రాజా! ముందు మనం అనుకున్న నియమం ప్రకారం నువ్వు నేను చేస్తున్న పనికి అడ్డు పడ్డావు కనుక నేను నిన్ను విడిచి వెళ్లిపోతున్నాను. నేను మూడు లోకాల్లోను పరమ పవిత్రురాలిగా పేరు పొందిన నదీ రూపమైన గంగని. వసిష్ఠుడి శాపం వల్ల అష్ఠ వసువులు భూమి మీద పుట్టవలసి వచ్చింది. వాళ్లు నా గర్భం నుంచే పుట్టాలని, భూమి మీద ఎక్కువ కాలం ఉండకుండా పుట్టిన వెంటనే విముక్తి చెయ్యమని అడిగారు.

   ఆ వసువుల కోరిక మీద మానవ రూపంలో నీకు భార్యగా వచ్చి వసువుల్ని బిడ్డలుగా కన్నాను. దీని వల్ల నీకు శాశ్వత పుణ్య లోకాలు కలుగుతాయి. ఈ ఎనిమిదో కొడుకు వసువుల్లో ఒక్కొక్కళ్ల నాలుగవ అంశాన్ని ధరించి సమస్త ధర్మాలు తెలిసినవాడుగా జన్మించాడు. లోకాన్ని ఉద్ధరించడం కోసం భూలోకంలో చాలా కాలం జీవిస్తాడు” అని చెప్పింది గంగ.

   శంతనుడు “ఏ దోషాలు లేని వసువులు దేవతలతోను, అన్ని లోకాల ప్రజలతోను పూజించబడతారు కదా? అటువంటి వసువుల్ని భూలోకంలో పుట్టమని వసిష్ఠ మహర్షి ఎందుకు శపించాడు? పుట్టిన ఏడుగురు వసువులు పుడుతూనే స్వర్గానికి వెళ్లడం, ఈ ఎనిమిదవ వసువు భూలోకంలో చాలాకాలం జీవించడానికీ గల కారణం ఏమిటి?” అని అడిగాడు.

   శంతనుడు అడిగినదాన్ని విని గంగ “వరుణుడు అనే మహర్షి గొప్ప తపస్సంపన్నుడు, గొప్ప పుణ్యవంతుడు. అతడి కొడుకు బ్రహ్మతో సమానుడు, దేవముని, అన్ని లోకాలతోను పూజింపబడేవాడు అయిన వసిష్ఠ మహర్షి. రత్నాలతో వెలుగుతూ ఉండే మేరు పర్వత గుహ లోపలి భాగంలో ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకుని తపస్సు చేసుకునేవాడు. దక్షప్రజాపతి కూతురు సురభికి పుట్టిన ’నందిని’ వసిష్ఠ మహర్షి దగ్గర హోమధేనువుగా ఉండేది. హోమానికి కావలసిన వస్తువుల్ని తన పొదుగు ద్వారా అందించేది. పాలధారతో పాటు కోరుకున్న వస్తువులన్నీ సమకూర్చి పెట్టేది.

   ఒకరోజు నిశ్చింతగా తపస్సు చేసుకుంటున్న వసిష్ఠుడి ఆశ్రమానికి ఎనిమిది మంది వసువులు తమ భార్యలతో కలిసి విహారానికి వెళ్లారు. వసిష్ఠుడి దగ్గరున్న హోమధేనువుని చూసి దాని గొప్పతనానికి ఆశ్చర్య పడ్డారు. అప్పుడు ఎనిమిదో వసువు భార్య భర్తతో “ఈ నందినీ ధేనువు పాలు తాగిన మనుష్యులు పదివేల సంవత్సరాలు ముసలితనం, రోగం లేకుండా అమరత్వంతో సుఖంగా జీవిస్తారట. దీనికి యజమాని పాలకుడు అయినవాడు అందరికంటే  నిజమైన గొప్పవాడుగా చెప్పబడతాడు.  భూలోకంలో ఉశీనర దేశపు రాజకుమార్తె జితవతి నా ప్రాణస్నేహితురాలు. నాకు ఆమెకి ఏదయినా మంచి చెయ్యాలని ఎప్పుడూ అనిపిస్తుంది. ఈ ఆవుని ఆమెకు పంపిద్దాము” అంది.

   భార్య అడిగిన దానికి తన సోదరులు కూడా ఏకీభవించడం వల్ల ప్రభాసుడు హోమధేనువుని తనతో పట్టుకుని వెళ్లిపోయాడు. వసిష్ఠ మహర్షికి తన హోమధేనువు కనబడలేదు. అడవి మొత్తం వెతికాడు. చివరికి యోగదృష్టితో చూసి వసువులు తీసుకుని వెళ్లారని తెలుసుకున్నాడు. వసిష్ఠుడు వసువుల్ని మానవజన్మ ఎత్తమని శపించాడు. వాళ్లు భయపడి వసిష్ఠ మహర్షిని “మహర్షీ! నువ్వు అన్ని ధర్మాలు తెలిసినవాడివి. మేము చాలా అవివేకంగా ప్రవర్తించాము. నీ శాపం అనుభవించక తప్పదని తెలుసు. కనీసం మేము భూలోకంలో ఎక్కువ కాలం జీవించకుండా ఉండేలా మమ్మల్ని అనుగ్రహించు!” అని ప్రార్థించారు.

   వసిష్ఠ మహర్షి వాళ్లని దయ తలిచి “మీరు అనుకున్నట్టే జరిగేలా చేస్తాను కాని ఈ ఎనివిదవ వసువు ప్రభాసుడు చేసిన నేరం క్షమించరానిది కనుక ఇతడు భూలోకంలో ఎక్కువ కాలం జీవిస్తాడు. ఇతడికి సంతానం కూడా ఉండదు అని చెప్పాడు” అని వివరంగా చెప్పింది.

   తరువాత  గంగాదేవి శంతనుడికి తన నిజ స్వరూపాన్ని చూపించింది.  వసువుల పుట్టుక, వాళ్లు స్వర్గానికి వెళ్లడానికి గల కారణం, భీష్ముడి పుట్టుకకి సంబంధించిన నిజాలు చెప్పింది. తరువాత తమ కొడుకుకి దేవవ్రతుడు అని పేరు పెట్టింది. అతడు పెరిగి పెద్దయ్యేవరకు తన దగ్గరే ఉంటాడని చెప్పి శంతనమహారాజుని ఒప్పించి దేవవ్రతుణ్ని తనతో తీసుకుని వెళ్లిపోయింది. శంతనుడు వెంటవెంటనే జరిగిపోయినదానికి ఆశ్చర్యపోతూ గంగ తనని విడిచి వెళ్లిపోయినందుకు చాలా బాధపడ్డాడు.

భీష్ముడి యువరాజ్య పట్టాభిషేకము

   భూమి మీద ఉన్న క్షత్రియవంశపు రాజులందరు శంతనుడి మాటకు కట్టుబడి వినయంగా ప్రవర్తించేవాళ్లు. అతడి కీర్తి అన్ని వైపులా ప్రకాశిస్తోంది. రాజ్య ధర్మాన్ని అతిక్రమించకుండా సముద్రాల వరకు వ్యాపించి ఉన్న భూమి మీద నివసిస్తున్న ప్రజలందరినీ రక్షిస్తూ రాజ్యపాలన చేస్తున్నాడు శంతనుడు.

   ఒకరోజు వేటకోసం గంగానది ఒడ్డుకి వెళ్లాడు. అక్కడ గంగలో నీరు తక్కువగా ఉన్నట్టు కనిపించింది. దాన్ని చూసి గంగ తనకు దూరమయ్యాక చిక్కిపోయిందేమో అన్నట్టు కనిపిస్తోంది అనుకుంటూ నడుస్తున్నాడు.  నది ఇలా ఉండడానికి కారణం ఏమిటో అని అలోచిస్తూ ఆ ప్రదేశం నుంచి వేరే ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు. శంతనుడు అక్కడ విల్లమ్ములు పట్టుకుని ధనుర్విద్యని సాధన చేసుకుంటున్నాడు.

   అంతలో మంచి నడవడిక, తనతో సమానమైన పరాక్రమంతో తనకు గంగకు కలిగిన కుమారుడు గొప్ప కీర్తి కలవాడు ఎదురుగా వచ్చి నిలబడ్డాడు.  కాని, పుట్టిన మొదటి రోజున మాత్రమే చూడ్డం వల్ల శంతనుడు తన కుమారుణ్ని గుర్తుపట్టలేక పోయాడు. చూస్తూనే శంతనుడికి అతడితో అనుబంధమున్నట్టు అనిపించింది. అతడి వైపే చుస్తూ నిలబడిపోయాడు. ఆ బాలుడు కూడా శంతనుణ్ని ప్రేమతో చూస్తూ ఉండిపోయాడు.

   ఇంతలో గంగాదేవి అక్కడికి వచ్చింది. ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన కొడుకు చెయ్యి పట్టుకుని భర్తకి బాలుణ్ని పరిచయం చేసింది. “మహారాజా! ఇతడు మీ కుమారుడు దేవవ్రతుడు. వసిష్ఠ మహర్షి దగ్గర వేదవేదాంగాలు చదివాడు. శుక్రుడు, బృహస్పతి దగ్గర ధర్మశాస్త్రాలతో సహా శాస్త్రాలన్నీ నేర్చుకున్నాడు.   ముఖ్యమైన అస్త్రాల్ని ప్రయోగించడంలో పరశురాముడికి ఉన్నంత సమర్థత, ఆత్మజ్ఞానంలో సనత్కుమారుడికి ఉన్నంత జ్ఞానము కలిగిన నీ కుమారుణ్ని నీకు అప్పగిస్తున్నాను” అంది.

    తన కొడుకుని చూసుకున్న శంతనుడు ధనరాసిని పొందిన పేదవాడిలా పొంగిపోయాడు. అతడి చెయ్యి పట్టుకుని తన రాజధానికి తీసుకుని వచ్చాడు. రాజ్యంలో ఉన్న ముఖ్యులైన వాళ్లందర్నీ సమావేశ పరిచాడు. గాంగేయుడికి యువరాజ్య పట్టాభిషేకం జరిపించి రాజ్యభారమంతా అప్పగించాడు.

 

మహాభారతకథ-26

                                                           భరతవంశము కథలు

  భరతుడి వృత్తాంతము

    భరతుడు అపారమైన సామ్రాజ్యానికి చక్రవర్తిగా లోకంలో ప్రసిద్ధికెక్కి గంగ, యమునానదీ పవిత్ర తీర ప్రాంతాల్లో దీక్షతో అనేక యజ్ఞాలు చేశాడు. బ్రాహ్మణులకి ఎక్కువగా దక్షిణలు, మేలిమి బంగారాన్ని, గోవుల్నీ, గుర్రాల్నీ, ఏనుగుల్నీ దానంగా ఇచ్చాడు. తన వంశంలో భవిష్యత్తులో పుట్టబోయే రాజులందరికీ వంశకర్త అయ్యాడు. భరతుడు కేకయరాజు కుమార్తెని పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

   ఆ దంపతులకి ‘భుమన్యుడు’ అనే పేరుగల కొడుకు కలిగాడు. అతడికి దశార్హుడి కుమార్తె విజయకు  ‘సుహోత్రుడు’ జన్మించాడు.  అతడికీ ఇక్ష్వాకుడి కుమార్తె సువర్ణకీ ‘హస్తి’ అనే పేరుతో కుమారుడు పుట్టాడు. అతడి పేరు మీదే కౌరవుల రాజధానీ నగరం ‘హస్తినాపురం’ అని పిలవబడింది. హస్తికీ, త్రిగర్తరాజు కుమార్తె యశోధరకూ ‘వికుంఠనుడు’ అనే కుమారుడు కలిగాడు.

  వికంఠనుడికీ దశార్హరాజు కుమార్తె వసుదేవకీ ‘అజమీఢుడు’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అజమీఢుడికీ కేకయి, గాంధారి, ఋక్ష అనే ముగ్గురు స్త్రీలకి పుణ్యాత్ముడు పౌర వంశాన్ని వృద్ధిచెందించేవాడు ‘సంవరుణుడు’ పుట్టాడు. అతడు సూర్యుడి కుమార్తె తపతిని పద్ధతిగా వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ దంపతులకి వంశకర్త గొప్పవాడైన ‘కురుడు’ జన్మించాడు. అతడి పేరు మీద ‘కురుక్షేత్రం’ అని పిలవబడింది.

   కురుడికీ, దశార్హరాజ కుమార్తె శుభాంగికీ ’విదూరథుడు’ కలిగాడు. విదూరథుడికీ, మగధరాజ కుమార్తె సంప్రియకీ ‘అనశ్వుడు’ జన్మించాడు. అనశ్వుడికీ, మగధరాజ కుమార్తె అమృతకీ ‘పరీక్షిత్తు’ పుట్టాడు. పరీక్షిత్తుకీ, బహుదానుడి కూతురు సుయశకీ ‘భీమసేనుడు’ పుట్టాడు. ప్రతీపుడికీ,  శిబికుమార్తె సునందకీ దేవాపి, శంతనుడు, బహ్లికుడు అనే పేర్లతో ముగ్గురు కొడుకులు కలిగారు. వాళ్లల్లో దేవాపి చిన్నతనంలొనే తపోవనానికి వెళ్లిపోయాడు. శంతనుడు రాజయ్యాడు. అతడికీ గాంగాదేవికీ దేవవ్రతుడైన భీష్ముడు కలిగాడు.

  శంతనుడికీ యోజనగంధి అని పిలవబడే సత్యవతికి ‘చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడ’ అనే ఇద్దరు కొడుకులు కలిగారు. వాళ్లల్లో చిత్రాంగదుడు చిన్నతనంలోనే గంధర్వుడి చేత చంపబడ్డాడు. చిన్నవాడైన విచిత్రవీర్యుడు రాజయ్యాడు. అతడికి భీష్ముడు అంబిక, అంబాలిక అనే వాళ్లని ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. రూపంలోను, గుణంలోను యౌవనంలోను అమితమైన సౌందర్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు రాణులతో నిరంతరం భోగాలు అనుభవించాడు. చివరికి క్షయ రోగంతో మరణించాడు.

   ఆ సమయంలో భరతవంశం నాశనమయ్యే స్థితికి రావడం వల్ల సత్యవతి కోరికమీద ధర్మాలన్నీ తెలిసిన వేదవ్యాసుడు అంబికకి ‘ధృతరాష్ట్రుణ్ని’, అంబాలికకి  ‘పాండురాజుని’, అంబిక యొక్క చెలికత్తెకి ‘విదురిడినీ’ ప్రసాదించాడు.  వాళ్లల్లో ధృతరాష్ట్రుడికీ, గాంధారికీ వ్యాసుడి వరం వల్ల దుర్యోధనుడు మొదలుకుని వందమంది కుమారులు జన్మించారు.

   పాండురాజు చెప్పగా కుంతీదేవికి యమధర్మరాజు, వాయువు, ఇంద్రుడు; మాద్రికి అశ్వినీదేవతల దయతో వరుసగా ధర్మరాజు, భీముడు, అర్జునుడు, నకులుడు, సహదేవుడు అనే అయిదుగురు కొడుకులు కలిగారు.

    ఆ అయిదుగురికీ పాంచాలి భార్య అయింది. ఆమెయందు ధర్మరాజుకి ప్రతివింధ్యుడు, భీమసేసుడికి శ్రుతసోముడు, అర్జునుడికి శ్రుతకీర్తి, నకులుడి శతానీకుడు, సహదేవుడికి శ్రుతసేనుడు పంచ ఉపపాండవులు పుట్టారు.

   ఇంకా ధర్మరాజుకి స్వయంవరంలో లభించిన దేవికయందు ‘యౌధేయుడు’, భీమసేనుడికి జరంధర వల్ల ‘సర్వగుడ’ కలిగారు. అర్జునుడికి సుభద్రకి ‘అభిమన్యుడు’ పుట్టాడు. నకులుడికి చేదివంశ రాజకుమార్తె కరేణ్మతి యందు ‘నిరమిత్రుడు’, సహదేవుడికీ స్వయంవరంలో లభించిన విజయకీ  ‘సుహోత్రుడు’ కలిగారు.

   అంతేకాకుండా భీమసేనుడికీ హిడింబకీ ‘ఘటోత్కచుడు’  పుట్టాడు. పాండవుల పుత్రులైన పదకొండు మందిలోను వంశాన్ని నిలిపినవాడు అభిమన్యుడు. అభిమన్యుడికీ విరాటరాజ కుమార్తె అయిన ఉత్తరకూ ‘పరీక్షిత్తు’ పుట్టాడు. అన్ని లోకాల్లోను కీర్తింపబడుతున్న జనమేజయుడా! పాండవ వంశానికి ఎప్పటికీ చెదరని కీర్తి కలుగచెయ్యడానికి పరీక్షిత్తు మహారాజుకి పుణ్యవతి అయిన మాద్రవతికీ నువ్వు పుట్టావు.

   నీకూ వపుష్టమకూ శతానీకుడు, శంకుకర్ణుడు అనే ఇద్దరు పుత్రులు కలిగారు. వాళ్లల్లో శతానీకుడికి విదేహరాజ కుమార్తె  వైదేహికి అశ్వమేధదత్తుడు పుట్టాడు. వీళ్లు ఐలులు, పౌరవులు, భరతులు, కౌరవులు, పాండవులు అని పిలవబడుతూ ప్రసిద్ధికెక్కారు. లోకంలో ప్రసిద్ధికెక్కిన నీ వంశగణం ఇదే!” అని వైశంపాయనుడు జనమేజయుడికి భారతవంశ క్రమం గురించి వివరించాడు.

గంగా వసువుల కలయిక

   జనమేజయుడు వైశంపాయనుడికి భక్తితో నమస్కారం చేస్తూ “మహర్షీ! పాండవుల ధృతరాష్ట్ర కుమారుల పుట్టుక గురించి తెలుసుకోవాలని ఉంది” అని అడిగాడు.

   వైశంపాయనుడు “మహారాజా! పూర్వం ఇక్షాకు వంశంలో పుట్టిన మహాభిషుడు ఉత్తమమైనవాడు, ధర్మస్వభావం కలిగినవాడు, వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు. ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల్ని సంతోషపెట్టి స్వర్గలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఋషులందరితో కలిసి బ్రహదేవుణ్ని సేవిస్తున్నాడు. ఆ సమయంలో దేవవనిత రూపంలో గంగాదేవి బ్రహ్మసభకి వచ్చింది.

   గంగాదేవి కట్టుకున్న చీర గాలికి ఎగిరింది. అందువల్ల అమె తొడ భాగం కనిపించింది. దేవతలందరు అమె వైపు చూడకుండా మొహాలు పక్కకి తిప్పుకున్నారు. మహాభిషుడు మాత్రం రెప్ప వెయ్యకుండా ఆమెను చూస్తూ ఉండిపోయాడు. బ్రహ్మ దేవుడికి ఆ విషయం అర్థమైంది. కోపంతో అతణ్ని భూలోకంలో మానవ వనితకి పుట్టమని శపించాడు. మహాభిషుడు భయంతో రెండు చేతులు జోడించి భూలోకంలో ఉన్న రాజర్షులందరిలోకి పుణ్యాత్ముడైన ప్రతీపుడికే జన్మించేలా అనుగ్రహించమని బ్రహ్మని అడిగాడు.

   అతడి కోరికని బ్రహ్మదేవుడు అంగీకరించాడు. గంగ కూడా మహాభిషుడి గొప్పతనాన్ని, అందమైన రూపాన్ని చూసి... అతడికి తన మీద ఉన్న ఇష్టాన్ని తెలుసుకుని అతడి గురించే ఆలోచిస్తూ భూలోకానికి వచ్చింది.  ఆ సమయంలో ఎనిమిది మంది వసువులు వసిష్ఠ మహర్షి శాపం వల్ల దేవలోకాన్ని విడిచిపెట్టి  భూలోకానికి వస్తున్నారు. ఎంతో బాధపడుతూ వెడుతున్న ఆ ఎనిమిది మంది వసువుల్ని గంగ చూసింది.

    “మహత్ములారా! దిగులుగా ఉన్న మొహాలతో మీరు ఉంటున్న చోటుని వదిలిపెట్టి భూలోకానికి ఎందుకు వెడుతున్నారు?” అని అడిగింది.

   “మేము వసిష్ఠమహర్షి శాపం వల్ల భూలోకంలో ఎవరైనా ఒక పుణ్యాత్మురాలి కడుపున పుట్టాలని వెడుతున్నాము. మాకు నీ కుమారులుగా జన్మించాలని ఉంది. మహాభిషుడు ప్రతీపుడికి శంతనుడు అనే పేరుతో కుమారుడుగా పుడతాడు. అతడు మా పుట్టుకకి కారకుడు అవుతాడు. అప్పుడు మీరిద్దరే మాకు తల్లితండ్రులు అవుతారు” అన్నారు వసువులు. వాళ్ల మాటలకి గంగ సంతోషించి “మీరు చెప్పినట్టు జరిగితే నా కోరిక కూడా తీరుతుంది. మీ కోరికని మనస్పూర్తిగా అమలుపరుస్తాను. మీకు మంచి కలుగుతుంది నిశ్చింతగా ఉండండి” అని గంగాదేవి వసువుల మనస్సుకి సంతోషం కలిగించింది.

   గంగ మాటలు విని “మేము నీకు ఒకళ్ల తరువాత ఒకళ్లుగా పుడతాము. నువ్వు మాకు ఉపకారం చెయ్యగలిగితే మేము పుట్టగానే మమ్మల్ని తీసుకుని వెళ్లి నీళ్లల్లో పడేస్తూ మేము భూలోకంలో ఉండకుండా చెయ్యి. మాకు వసిస్ఠమహర్షి ఇచ్చిన శాపం కూడా ఇదే” అన్నారు. వాళ్ల మాటలు విని “నేను మీరు అడిగినట్టే చేస్తాను. కాని, నాకు ఒక కొడుకు దీర్ఘాయుష్షుతో కావాలి. మీరందరు స్వర్గానికి చేరుకుంటే అదెలా జరుగుతుంది?” అని అడిగింది.

   అది విని వసువులు “మాలో ఒక్కొక్కళ్ల యొక్క నాలుగవ  అంశాన్ని ధరించి మంచి చరిత్ర కలవాడు, విశాలమైన భుజాలు కలవాడు, చాలాకాలం జీవించేవాడు మాలో ఎనిమిదవ వసువైన ప్రభాసుడు నీకు కన్న కొడుకుగా భూలోకంలో ఉంటాడు” అని చెప్పారు.

తన కుమారుడికి భార్యగా ఉండమని గంగని అడిగిన ప్రతీపుడు

   భరత వంశంలో పుట్టిన వీరుడైన ప్రతీపుడు రాజ్య భోగాలన్నింటినీ తనివితీరా అనుభవించి గంగానదీ తీరంలో దీక్షగా తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు. ఒకరోజు గంగాదేవి యమం, నియమం అనే యోగ పద్ధతులు అనుసరిస్తూ తపస్సు చేసుకుంటున్న ప్రతీప మహారాజు కుడి తొడ మీద కూర్చుంది.  ప్రతీపుడు ఆశ్చర్యపోయి “ఎవరు నువ్వు? నా తొడమీద ఎందుకు కూర్చున్నావు?” అని అడిగాడు.

  “మహారాజా! నేను జహ్నుమహర్షికి కుమార్తెని. నువ్వు ఇంద్రుడితో సమానమైనవాడివి. నీ మంచి గుణాలు విని నిన్ను పెళ్లి చేసుకుందామని వచ్చాను. నన్ను అనుగ్రహించు” అంది. అమె మాటలు విని ప్రతీపుడు “గంగా! అగ్నిసాక్షిగా పెళ్లిచేసుకున్న భార్యను తప్ప ఇతరుల్ని ఎవ్వరినీ భార్యగా మనస్సులో కూడా అంగీకరించను. అమాయకంగా నువ్వు నన్ను ఇలా అడగడం బాగుండ లేదు.  అంతేకాదు, నువ్వు స్త్రీలు కూర్చోవలసిన ఎడమ తొడ మీద కూర్చోకుండా కుడి తొడ మీద కూర్చున్నావు. కుడి తొడ మీద పురుషులు గాని, పుత్రులు గాని కూర్చుంటారు. నువ్వు కుడితొడ మీద కూర్చున్నావు కనుక, నా కుమారుణ్ని పెళ్లి చేసుకో” అన్నాడు.

   గంగ కూడా అందుకు ఒప్పుకుని మాయమైపోయింది. ప్రతీపుడు తన కుమారుడు కలగాలని తన భార్య సునందా దేవితో కలిసి అన్ని పుణ్యతీర్థాల్లోను వేద ధర్మాల్ని అనుసరించి వ్రతాలు, తపస్సు చేశాడు.   పుణ్యదంపతులైన సునందాప్రతీపులకి దేవతలతో సమానమైనవాడు, వీరుడు, గుణసంపద కలిగినవాడు, దానశీలి అయిన శంతనుడు అనే కుమారుడు కలిగాడు. అతడు కౌరవ వంశ ప్రతిష్ఠని ప్రకాశింప చేశాడు.   శంతనుడు పెరిగి పెద్దవాడయ్యాడు. అతణ్ని చూసి ప్రతీపుడు తనకు శాశ్వతంగా పుణ్య లోకాలు కలుగుతున్నాయని ఎంతో ఆనందించాడు. శంతనుడికి రాజ్యభారం అప్పగిస్తూ పట్టాభిషేకం చేశాడు.

గంగా శంతనుల వివాహము

   ఒకరోజు ప్రతీపుడు శంతనుడితో  “నేను గంగ ఒడ్డు మీద ఒక అందమైన  అమ్మాయిని చూశాను. అమెకి నీతో పెళ్లి జరిపిస్తానని మాట ఇచ్చాను. మళ్లీ ఆ అమ్మాయి కనిపించి నిన్ను అడిగినప్పుడు అమె కులగోత్రాలు కూడా అడగకుండా పెళ్లి చేసుకో!” అని చెప్పాడు. కొంతకాలం రాజ్యం చేసి ప్రతీపుడు తపస్సు చేసుకునేందుకు వెళ్లిపోయాడు.

   శంతనుడు తండ్రి చెప్పినట్టు ధర్మబద్ధంగా రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు. ఒకరోజు శంతనుడు విల్లు తీసుకుని వేటకోసం బయలుదేరాడు. గంగానది ఒడ్డు మీద తిరుగుతూ చల్లటి ఇసుక తిన్నె మీద కూర్చున్నాడు. అక్కడ బంగారు రంగు శరీరంతో విలువైన దివ్యాస్త్రాలు, పూలమాలలు, మణులతో నిండిన హారాలు ధరించిన అందమైన ఒక అమ్మాయిని చూసాడు.

   శంతనుడు అమెని చూసి “ఈమె వనదేవతో...రాక్షసపుత్రికో...నాగకన్యో...దేవతామూర్తో...గంధర్వకన్యో తెలియట్లేదు. కాని, చాలా అద్భుతమైన అందం. మానవకన్య అయితే ఇలా ఒంటరిగా రాదు” అని ఆలోచిస్తూ ఆమె వైపే చూస్తూ ఉండిపోయాడు. ఆమె కూడా రాజకుమారుడి రూపాన్ని, యౌవనాన్ని, సౌందర్యాన్ని, హావభావాల్ని చూసి కన్ను రెప్ప వెయ్యడం మాని అతడి వైపే చూస్తోంది.

    శంతనుడు ఆమె వైపు చూస్తూ “నువ్వు ఎవరు?” అని అడుగుదామని అనుకున్నాడు. అంతలోనే అమె “రాజా! నీకు నన్ను పెళ్లి చేసుకోవాలని అనిపిస్తే నేను చెప్పినదానికి నువ్వు అంగీకరించాలి. నా మీద అధికారం చూపించకుండ నేను చేసిన పనికి అడ్డు చెప్పకుండా ఉండాలి. అలా ఉంటానంటే నేను నిన్ను పెళ్లి చేసుకుంటాను. అలా కాకుండా నాకు నచ్చని విధంగా ఉంటే అప్పటికప్పుడే నేను నిన్ను వదిలి వెళ్లిపోతాను” అని చెప్పింది.

   శంతనుడు ఆమె చెప్పినదానికి అంగీకరించి అమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. గంగ కూడా మానవ రూపంలో శంతనుడికి భార్యగా రాజ్యంలోనే ఉండిపోయింది. 

 

మహాభారతకథ-25

 

                                                                                భరతుడి జననము

   ఒకరోజు కణ్వుడు శకుంతలని చూసి “అమ్మా! నీ కులగోత్రాలకి, అందచందాలకి తగిన భర్తని పొందగలిగావు. ఇప్పుడు నువ్వు గర్భవతివి. నీ గర్భంలో ఉన్నవాడు ఈ సమస్త భూమిని పాలించగల గొప్ప చక్రవర్తి అవుతాడు. నీ ధర్మ ప్రవర్తనకి మెచ్చుకున్నాను, ఏం కావాలో కోరుకో” అన్నాడు.

   “తండ్రీ! నా మనస్సు ఎప్పుడూ ధర్మంలోనే లగ్నమై ఉండాలి. నాకు పుట్టే కుమారుడికి దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, బలం కలిగి వంశకర్తగా ప్రసిద్ధికెక్కాలి” అని కోరుకుంది. కణ్వమహర్షి ఆమె కోరుకున్నట్టే వరమిచ్చాడు. గర్భవతికి చెయ్యవలసిన సంస్కార రక్షణ విధులన్నీ శకుంతలకి యథావిధిగా చేయించాడు. మూడు సంవత్సరాలు నిండిన తరువాత అమెకి కొడుకు కలిగాడు. కణ్వమహర్షి అతడికి ‘భరతుడు’ అని పేరు పెట్టి జాతకర్మ మొదలైనవన్నీ పూర్తి చేయించాడు.

   అరచేతిలో చక్రరేఖ కలవాడు, చక్రవర్తి లక్షణాల్ని పోలిన శరీరం కలవాడు, సర్వాంగ సుందరుడు, సింహం వంటివాడు, పొడుగైన చేతులు కలవాడు, అమితమైన వేగము, గొప్ప బలము కలిగిన భరతుడు కణ్వమహర్షి ఆశ్రమంలో పెరుగుతున్నాడు.   

   భరతుడు అపారమైన బలంతో అడవుల్లో తిరుగుతూ అడవిపందుల్ని, పాముల్ని, ఖడ్గమృగాల్ని, మదించిన ఏనుగుల్ని ఇంకా ఇతర మృగాల్ని అవలీలగా పట్టుకుని తీసుకుని వచ్చి ఆశ్రమంలో ఉన్న చెట్లకి కట్టేసేవాడు. ఏనుగుల మీద ఎక్కి స్వారీ చేసేవాడు. అడవిలో ఉన్న జంతువులన్నింటి గర్వాన్ని అణిచి వాటితోనే ఆడుకునేవాడు. తన బాల్యమంతా అటువంటి ఆటలతోనే గడుపుతున్నాడు. మహర్షులు మహాబలవంతుడైన భరతుణ్ని ఆశ్చర్యంతో చూసేవాళ్లు.

   అతడి బాహుబలం, శౌర్యం, పరాక్రమం చూసి ‘సర్వదమనుడు’ (అన్నింటినీ అణిచేసేవాడు) అని పిలిచేవాళ్లు. కణ్వమహర్షి ఆ బాలుడిలో కనిపించే ఉదాత్తమైన తేజస్సు, అతడి రూపము, పరాక్రమము, గుణాలు చూసి అతడికి యువరాజ పట్టాభిషేకం జరుపవలసిన సమయం వచ్చిందని అనుకున్నాడు.

శకుంతలని దుష్యంతుడి దగ్గరికి పంపించిన కణ్వమహర్షి

   ఒకరోజు కణ్వమహర్షి శకుంతలని పిలిచి “అమ్మా! ఎటువంటి పతివ్రతలైనా పుట్టిన ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం ఉండకూడదు. భర్తల దగ్గర ఉండడమే ధర్మం. భార్యలకి భర్తలే సర్వరక్షకులు. కనుక నీ కుమారుణ్ని తీసుకుని నీ భర్త దగ్గరికి వెళ్లడం నీకు, నీ కుమారుడికి మంచిది” అని చెప్పాడు. ఒక మంచి రోజు చూసి  కొంతమంది తపస్సంపన్నులైన శిష్యుల్ని తోడిచ్చి శకుంతలని దుష్యంతుడి దగ్గరకు పంపించాడు. తన కుమారుడు భరతుణ్ని తీసుకుని శకుంతల అందరితో కలిసి దుష్యంతుడి రాజ్యానికి వచ్చింది.

   దుష్యంతుడు సామంతులు, మంత్రులు, పురోహితులు, ముఖ్యులు, పౌరజనులతో కలిసి సభలో ఉన్నాడు.  ఆ సభలోకి భరతుణ్ని వెంటబెట్టుకుని వెళ్లింది శకుంతల. దుష్యంతుడు అమెని చూసి కూడ పలకరించలేదు. ఇంతకు ముందు తన తండ్రి ఆశ్రమానికి వచ్చినప్పుడు తన మీద చూపించిన ప్రేమ, ఆదరము, దయ, అసక్తి శకుంతలకి ఇప్పుడు దుష్యంతుడిలో కనిపించలేదు.

   ఆమె మనస్సులో “ఈ మహారాజు నన్ను గుర్తించలేదు. ఒకవేళ గుర్తించి గుర్తించనట్టు నటిస్తున్నాడా... చాలాకాలం గడిచిపోయింది కనుక, మర్చిపోయి ఉంటాడా? రాజులకి అనేక పనులు ఉంటాయి కదా! ఆ పనుల ఒత్తిడిలో మరుపు ఉండడం సహజమే. ఏమో ఈ రాజు పెళ్లి రోజు చెప్పిన మాటలన్నీ నిజం కావేమో. ఇక్కడికి వచ్చాక మనస్సు మార్చుకున్నాడేమో. నావైపు చూస్తున్నప్పుడు అతడి కళ్లల్లో కఠినత్వం కనిపిస్తోంది. ఎప్పటికప్పుడే కొత్తదనాన్ని కోరుకుంటారు రాజులు. ఇతడు కూడా నన్ను అలాగే పలకరించి పెళ్లిచేసుకున్నాడేమో. నా అవివేకమే నన్ను ఇంతవరకు తీసుకుని వచ్చింది” అని ఆలోచిస్తోంది.

   శకుంతల మనస్సులో దు:ఖపడుతూ ఇంకా ఆలోచిస్తోంది “ఎవరేనా నిజంగా మర్చిపోతే జ్ఞాపకం చెయ్యచ్చు. తెలియని వాళ్లకి తెలిసేలా చెప్పచ్చు. తెలిసీ, గుర్తు ఉండీ నటించేవాడికి తెలియ చెప్పడం బ్రహ్మకి కూడా సాధ్యం కాదు. అయినా ఇంత దూరం వచ్చాను కనుక ఏమీ సాధించకుండా ఊరికే వెళ్లిపోడం వల్ల ఉపయోగం లేదు. ఇంతకు ముందు జరిగినదాన్ని గుర్తు చేసి అతడి కొడుకుని అతడికి చూపిస్తాను” అని మనస్సులోనే నిశ్చయించుకుంది.

   దుష్యంతుడితో “రాజా! వేట అనే వంకతో కణ్వుడి ఆశ్రమానికి వచ్చి అక్కడ నన్ను చూసి, నాకు మాట ఇచ్చి గాంధర్వ పద్ధతిలో వివాహం చేసుకున్నావు. ఆ విషయాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకో. దీన్ని నిరూపించడానికి సాక్షులు ఎవరూ లేరు. బాలసూర్యుడిలా వెలుగుతున్న ఈ పసివాడు నీ కొడుకు. ఇతడు పౌరవ వంశానికి గొప్ప కీర్తిని తెస్తాడు. ఉత్తమ గుణాలు కలిగిన నీ కొడుకుకి యువరాజ పట్టాభిషేకం చెయ్యి” అని అడిగింది.

శకుంతలని నిరాకరించిన దుష్యంతుడు

   శకుంతల చెప్పిన మాటలు విన్న దుష్యంతుడు ఆ విషయం అతడికి తెలియనివాడిలా “నాకు నువ్వు ఎవరివో తెలియదు. పనికిరాని మాటలు మాట్లాడకుండా ఎక్కడనుంచి వచ్చావో అక్కడికే వెళ్లు!” అన్నాడు.

   దుష్యంతుడి మాటలకి శకుంతల ఆశ్చర్యపోయింది. కదలిక లేకుండా నిలబడి పోయింది. తామరపువ్వుల్లా ఎర్రబడ్డ కళ్లల్లోంచి కన్నీరు కారుతోంది. కొంచెంసేపు ఆ రాజువైపు చూస్తూ మనస్సులో కలిగిన బాధని అణుచుకుంది. మళ్లీ రాజుతో “అన్నీ తెలిసి కూడా ఏదీ తెలియని వాడిలా మాట్లాడుతున్నావు. నేను తప్ప సాక్షులెవరూ లేరనీ, ప్రజల్ని రక్షించే రాజువనీ అహంకారంతో ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి అబద్ధం చెప్పవచ్చా? రాజా! నిర్మలమైన కీర్తికి నిధివంటి వాడివి. వేదాలు, పంచభూతాలు, ధర్మం, రెండు సంధ్యలు, హృదయం, యముడు, చంద్రసూర్యులు, పగలు, రాత్రి ఇవన్నీ మనిషి ప్రవర్తనని ఎప్పుడూ గమనిస్తూనే ఉంటాయి.  మనిషి చేసే ప్రతి పనికి, సంకల్పానికి అంతరాత్మే సాక్షి. అంతరాత్మని చంపుకున్న మనిషి తనను తను మోసం చేసుకున్నట్టే. నాకు ముందు చెప్పినట్టే నువ్వు నన్ను అనురాగంతో చూసుకో. నన్ను అవమానించడం నీకు మంచిది కాదు.

   బాగా ఆలోచించు...పతివ్రత, గుణవంతురాలు, సంతానవతి, అనుకూలవతి అయిన భార్యని తిరస్కరిస్తే ఇహపర సుఖాలు ఉండవు. భార్య అనుకూలంగా ఉంటేనే భర్త కర్మలు ఆచరించగలుగుతాడు. ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు పుత్రసంతానాన్ని పొందగలడు. గృహస్థాశ్రమంలో నిర్వహించవలసిన ధర్మాన్ని ఆచరించిన గృహస్థుడే మంచి ఫలితాన్ని పొందగలుగుతాడు.

   ధర్మం, అర్థం, కామం, అనే పురుషార్థాల్ని సాధించడానికి సాధనము, గృహనీతి అనే విద్యలకి నెలవు, నిర్మలమైన శీలాన్ని గురించి ప్రబోధించే  గురువు, వంశం నిలవడానికి ఆధారము, ఉత్తమ గతులు పొందడానికి ఊతకర్ర, మర్యాద పొందడానికి ముఖ్య కారణము, ఆదర్శవంతము, కలకాలం నిలిచే మంచి గుణాలకి నెలవై హృదయానికి అనందాన్ని కలిగించేది భార్యే. భర్తకి ఇల్లాలి కంటే మించినది మరొకటి లేదు. ఆలుబిడ్డలని ఆప్యాయంగా చూసేవాళ్లకి ఎక్కడైనా, ఎటువంటి పరిస్థితుల్లో ఉన్నా, ఆపదల్లోను, ఇబ్బందుల్లోను కూడా దు:ఖాలన్నీ తొలగి పోతాయి.

   అంతేకాదు, భార్య భర్తలో సగం కాబట్టి, భర్తకంటే ముందే మరణించిన పతివ్రత పరలోకంలో కూడా తన భర్తతో కలిసి ఉండాలని అతడి రాక కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉంటుంది. భర్త ముందుగా మరణిస్తే తను కూడా వెంట వెడుతుంది. అటువంటి భార్యని అవమానించడం అధర్మం. అంతే కాదు భర్త భార్యయందు ప్రవేశించి గర్భంలో వసించి కొడుకై పుడతాడు. వేదాల్లో చెప్పినట్టు తండ్రి కొడుకులకి బేధం లేదు. గార్హ్యపత్యం అనబడే అగ్ని ప్రజ్వలింపబడి ఎలా వెలుగుతుందో అదే విధంగా తండ్రి తానే పుత్రుడై తన ప్రకాశంతో వెలుగుతాడు. దీన్ని అర్థం చేసుకో.  రాజా! పురుషుడు నీళ్లల్లో తన ప్రతిబింబాన్ని స్పష్టంగా ఎలా చూస్తాడో ఆ విధంగా తండ్రి తనలాగే ఉన్న కొడుకుని చూసి సంతృప్తితో మహదానందాన్ని పొందుతాడు.

   ఒక దీపం నుంచి మరొక దీపం వెలిగినట్టు నీ పుణ్య శరీరం నుంచి ఈ పుత్రుడు జన్మించి ప్రకాశిస్తున్నాడు.   ఇన్ని మాటలెందుకు? ఒక్కసారి నీ కొడుకుని కౌగలించుకుని చూడు ఎంత ఆనందం కలుగుతుందో! పచ్చకర్పూరం పొడి, మంచిగంధము, వెన్నెల కూడా జీవులకి పుత్రుడి కౌగిలి ఇచ్చినంత చల్లదనాన్ని కలిగించలేవు. పుణ్యాత్ముడైన నీ కుమారుడు నూరు వాజపేయ యాగాలు చేసి వంశాన్ని ఉద్ధరిస్తాడని మహర్షులందరూ వింటుండగా ఆకాశవాణి నాతో చెప్పింది.

   ధర్మపరుడవైన ఓ మహారాజా! మన వివాహం జరిగిన రోజు నువ్వు నాకిచ్చిన వరం నాకు పుట్టిన కుమారుడికి యువరాజపట్టాభిషేకం చెయ్యడం. గుణవంతుడు, వంశాన్ని విస్తరింప చేసేవాడు అయిన నీ కుమారుణ్ని వద్దని చెప్పడం నీవంటి గుణవంతుడికి తగదు. సత్యవంతుడవైన రాజా! మంచి నీటితో నిండిన నూరు చేదుడు బావులకంటే ఒక దిగుడుబావి మంచిది. నూరు బావులకంటే ఒక యజ్ఞం మంచిది. అటువంటి నూరు యజ్ఞాలకంటే సుగుణవంతుడైన ఒక పుత్రుడు కలగడం మంచిది.

    నూరుమంది పుత్రులకంటే ఒక సత్యవాక్కు మేలు. ఒక త్రాసులో వెయ్యి అశ్వమేథ యాగాల ఫలితాన్ని ఒకవైపు, ఒక్క సత్యాన్ని మరొక వైపు ఉంచి తూచి చూస్తే సత్యం వైపే బరువు మొగ్గు చూపుతుంది. అన్ని తీర్థాల్నీ సేవించినా, వేదాలన్నింటినీ అధ్యయనం చేసినా అవి సత్యంతో సమానం కావు. పూర్తిగా ధర్మం తెలిసిన ఋషులు అన్ని ధర్మాలకంటే సత్యమే గొప్పదని ఎప్పుడూ చెప్తుంటారు. కాబట్టి నిర్మలమైన మనస్సుతో ఆలోచించి, సత్యమే గొప్పదని తెలుసుకుని, కణ్వమహర్షి ఆశ్రమంలో చేసిన ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చి ఆత్మీయతతో నీ కొడుకుని దగ్గరకి తీసుకుని ఆదరించు.  రాజా! క్షత్రియుల్లో గొప్పవాడైన విశ్వామిత్రుడికి, పవిత్రురాలైన మేనకకి కలిగిన గుణవంతురాలినైన నేను అబద్ధం చెప్పను.

   శకుంతల ఎంత చెప్పినా దుష్యంతుడు అంగీకరించలేదు. “నేనెక్కడ? నువ్వెక్కడ? నీకొడుకెక్కడ? నిన్ను ఇంతకు ముందు నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. ఆడవాళ్లు అబద్ధాలు ఆడతారు అన్నది నిజం. అందువల్లే నువ్వు అబద్ధం చెప్తున్నావు. చూడగానే రూపంలోను, గుణంలోను, బలంలోను నాకంటే సాటిలేనివాడిగా కనిపిస్తున్నాడని నా కుమారుడిగా చెప్పి అందరికీ చూపించి అందరూ నన్ను చూసి నవ్వాలని తీసుకుని వచ్చావా? అనవసరమైన మాటలు మాట్లాడక నువ్వు నీ ఆశ్రమానికి వెళ్లిపో” అన్నాడు దుష్యంతుడు.

   రాజు మాటలు విని శకుంతల బాధ పడుతూ “పుట్టినప్పుడు తల్లితండ్రులు వదిలేశారు. ఇప్పుడు భర్త వదిలిపెడుతున్నాడు. ఇంక మాటలెందుకు... పూర్వం నేను ఏ నోములు నోచేనో నా బ్రతుకు ఇలా అయింది” అని దు:ఖపడింది.  అతడి మీద ఆశ వదులుకుని కన్నీళ్లు కారుస్తూ ఇంక తనకు దేవుడే దిక్కు అనుకుంటూ కొడుకుని తీసుకుని వనానికి వెళ్లిపోడానికి సిద్ధమైంది.

 శకుంతలని గ్రహించిన దుష్యంతుడు

    శకుంతల వనానికి వెళ్లాలని బయలుదేరుతూ ఉండగా సభలో వాళ్లందరు వినేటట్లు “ఈ భరతుడు నీకూ శకుంతలకు పుట్టిన ముద్దుబిడ్డ. ఇతణ్ని నీ కుమారుడుగా స్వీకరించు. నీ ఇల్లాలు శకుంతల గొప్ప కీర్తి కలది, మహా పతివ్రత, జ్ఞానవంతురాలు. ఆమె చెప్పింది మొత్తం సత్యం” అని ఆకాశవాణి రాజుకి వివరించింది.

   సభలో ఉన్నవాళ్లు ఆకాశవాణి చెప్పింది విని ఆశ్చర్యపోయారు. ఆకాశవాణి చెప్పిన మాటలు విని దుష్యంతుడు శకుంతల పాతివ్రత్యాన్ని గురించి, భరతుడి గురించి, జరిగినదాన్ని గురించి ఎంతో సంతోషంతో సభలో ఉన్నవాళ్లకి వివరించాడు. “కణ్వమహర్షి ఆశ్రమంలో ఎంతో ఇష్టంతో గాంధర్వ పద్ధతిని నేను ఈ శకుంతలని వివాహం చేసుకున్నాను.  ఆ విషయం నాకు, ఈమెకు తప్ప ఇంక ఎవరికీ తెలియదు. లోకులు నింద వేస్తారన్న భయంతో నాకు తెలిసి కూడా తెలియదని కఠినంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు అందరికీ తెలిసే విధంగా ఆకాశవాణి చెప్పింది” అన్నాడు.

   తనకు శకుంతలకు జరిగిన వివాహం గురించి సభలో ఉన్న అందరికి వెల్లడించాడు. ప్రేమతో తన కొడుకుని ఎత్తుకుని పులకరించి పోయాడు. శకుంతలని పట్టమహిషిగా గౌరవించాడు. భరతుడికి యువరాజ పట్టాభిషేకం చేశాడు. చాలాకాలం రాజభోగాలు అనుభవించి రాజ్యభారాన్ని భరతుడికి అప్పగించి దుష్యంతుడు తపోవనానికి వెళ్లిపోయాడు.